Το τέλος της καραντίνας και οι νέες διαιρέσεις .

Οι ελεύθερες κοινωνίες ανέχονται τους διχασμούς και τις ανισότητες, αλλά όχι την αδικία. Όσοι έχουν τη δυνατότητα να θωρακιστούν απέναντι στον ιό έχουν καθήκον απέναντι σε όσους δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα

Του Ρόμπερτ Σρέμσλι

Στην κλασική νουβέλα του "Η μηχανή του χρόνου", ο Χ. Τζ. Γουέλς πρόσφερε μια άγρια αλληγορία για τις ταξικές διαιρέσεις παρουσιάζοντας ένα μέλλον στο οποίο η ανθρωπότητα ήταν διχασμένη ανάμεσα σε νωθρούς, αποδυναμωμένους λωτοφάγους στην επιφάνεια και μια αποκτηνωμένη βιομηχανική τάξη που ζούσε κάτω απ' αυτήν.

"Στην επιφάνεια ζουν οι Έχοντες που επιδιώκουν την απόλαυση, την άνεση και την ομορφιά, και από κάτω ζουν οι μη Έχοντες, οι εργάτες, που πρέπει συνεχώς να προσαρμόζονται στις συνθήκες δουλειάς τους, να προσαρμόζονται στην υπόγεια ζωή τους με τον ίδιο τρόπο που οι άνθρωποι του πάνω κόσμου προσαρμόζονται στις δικές τους".

Οι ανισότητες της πανδημίας...

Για τον Γουέλς, το 1895, η ζωή στα βάθη της Γης ήταν μια μεταφορά για την ύπαρξη των φτωχών εργατών που ταξίδευαν υπογείως με το μετρό του Λονδίνου, ζούσαν σε υπόγεια και μοχθούσαν σε σκοτεινά εργοστάσια ή σε κελάρια. Οι σημερινοί εργαζόμενοι δεν είναι οι "Μόρλοκς" του Γουέλς. Την ώρα όμως που η Βρετανία ετοιμάζεται να χαλαρώσει τους περιορισμούς του lockdown, το θέμα των διχασμών του Γουέλς γίνεται πιο επίκαιρο από ποτέ.

Πολλά έχουν γίνει για τα επιδόματα των φτωχών και την επισφαλή απασχόληση των εργαζομένων στους οποίους κυρίως στηριζόμαστε. Υπάρχει όμως μια τρίτη ανισότητα, μεταξύ εκείνων που έχουν την επιλογή για το πόσο θα ρισκάρουν την υγεία τους και εκείνων που δεν την έχουν: εκείνων που μπορούν να οργανώσουν τη δουλειά τους με στόχο να μειώσουν τον κίνδυνο μόλυνσης με τον κορωνοϊό και εκείνων που δεν μπορούν.

Οι καλύτερα πληρωμένοι υπάλληλοι γραφείων μπορούν να δουλέψουν από το σπίτι ή να ρυθμίσουν το ωράριό τους έτσι ώστε να αποφεύγουν τις ώρες αιχμής στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Εκείνοι των οποίων η δουλειά προϋποθέτει φυσική παρουσία έχουν λιγότερες επιλογές.

Το βάρος της κρίσης θα μοιραστεί άνισα. Υπάρχει πάντοτε η πρώτη γραμμή. Οι επαγγελματίες Υγείας και πΠρόνοιας μπαίνουν αναπόφευκτα σε κίνδυνο σε μια υγειονομική κρίση. Το ίδιο κάνουν και οι εργαζόμενοι στις μεταφορές ή τα σουπερμάρκετ, οι υπάλληλοι της Amazon και ο στρατός των ταχυμεταφορέων.

Εκείνοι για τους οποίους τα μέτρα περιορισμού αποτελούν απλώς ενόχληση ουσιαστικά πληρώνουν άλλους να αναλάβουν το ρίσκο και να τους μονώσουν από τον ιό. Σε μια καραντίνα, κάτι τέτοιο είναι αναπόφευκτο. Αυτό που είναι λιγότερο οικείο είναι ότι κάτι παρόμοιο θα μπορούσε να ισχύει και για τους κινδύνους της καθημερινότητας - ακόμη και της νέας κανονικότητας.

Ανησυχία για την επιστροφή στη δουλειά

Το ResolutionFoundation υπολογίζει ότι περισσότεροι από οκτώ εκατομμύρια άνθρωποι εργάζονται σήμερα σε χώρους όπου η κοινωνική αποστασιοποίηση δεν είναι απόλυτα δυνατή. Τη Δευτέρα, η εργατική συνομοσπονδία TUC έδωσε στη δημοσιότητα έρευνα που αποκαλύπτει ότι τα δύο πέμπτα των εργαζομένων ανησυχούν για την επιστροφή τους στη δουλειά, αμφισβητώντας την αποτελεσματικότητα των μέτρων προστασίας. Το ένα τρίτο φοβάται ότι θα μεταφέρει τον ιό στο σπίτι. Η TUC ζητεί αξιολογήσεις και μέτρα στήριξης του προσωπικού που αρνείται να εργαστεί κάτω από επισφαλείς συνθήκες.

Υπουργοί συναντώνται με συνδικάτα και εργαζομένους και δίνουν οδηγίες για τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης στους χώρους δουλειάς. Αναπόφευκτα όμως, τα μέτρα απόκεινται στις εταιρείες που ήδη πάσχουν από διαλυμένο προγραμματισμό και ελλείψεις σε ρευστό.

Πολλοί θα βάλουν τα δυνατά τους. Κάποια βήματα είναι προφανή, παραβάν από πλέξιγκλας, απολυμαντικά χεριών ή αποστάσεις μεταξύ των γραφείων. Στα καταστήματα, οι συναλλαγές χωρίς μετρητά θα ενθαρρύνονται αν δεν γίνουν αναγκαστικές. Όσοι όμως πιέζονται περισσότερο, θα υποχρεωθούν να μειώσουν την αναστάτωση.

Πώς εφαρμόζει την κοινωνική αποστασιοποίηση ένας κομμωτής; Η ένας δάσκαλος ή βρεφοκόμος; Και πόσο ασφαλή μπορεί να κάνεις τελικά ένα τρένο ή ένα λεωφορείο γεμάτο κόσμο; Οι αυτοσχέδιες μάσκες θα βοηθήσουν αλλά το πραγματικό ζήτημα θα είναι το κατά πόσον οι εργοδότες θα ενθαρρυνθούν να προσαρμόσουν τα ωράρια ώστε να αποφευχθούν οι ώρες αιχμής.

Η οικονομία πρέπει να ξανανοίξει και όσοι διαθέτουν τα λιγότερα είναι οι πιο απελπισμένοι να επιστρέψουν στη δουλειά. Κανείς δεν μπορεί να θωρακιστεί απόλυτα απέναντι στους κινδύνους. Οπότε ο πρώτος στόχος είναι να νοιαστούμε.

Είναι ενδεικτικό ότι, την ώρα που οι θάνατοι αυξάνονται στα γηροκομεία, οι υπουργοί δεν αναλογίστηκαν καν το πόσοι δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τα διαγνωστικά κέντρα drive-in μόνο και μόνο επειδή δεν διέθεταν αυτοκίνητο. Κανένας πολιτικός δεν προσπαθεί σκόπιμα να κάνει χειρότερη τη ζωή για τους φτωχούς αλλά, όπως έδειξαν και οι περικοπές της εποχής της λιτότητας, η πολιτική μπορεί να γίνει ανάλγητη εξαιτίας ενός κενού ενσυναίσθησης.

Δικαιώματα και ασφάλεια

Μια δεύτερη πρόκληση είναι να εξετάσουμε τους δεσμούς ανάμεσα στα δικαιώματα και την ασφάλεια στη δουλειά. Αυτό σημαίνει να προστατεύσουμε εκείνους οι επιλογές των οποίων περιορίζονται από την ανισορροπία ισχύος. Ενα νέο εργατικό νομοσχέδιο θα έπρεπε να αντιμετωπίσει μερικές από τις πιο ακραίες παρεκτροπές.

Τα μέτρα θα πρέπει να περιλαμβάνουν την έγκαιρη ενημέρωση για την ακύρωση βαρδιών για όσους εργάζονται με ελαστικές συμβάσεις και να περιορίζουν το διάστημα για το οποίο ένας εργαζόμενος που δουλεύει σχεδόν πλήρες ωράριο θα μπορεί να εργάζεται υπό όρους ευελιξίας. Εκείνοι που διαθέτουν τα λιγότερα δικαιώματα έχουν τη μικρότερη δυνατότητα να ζητήσουν ασφαλείς χώρους δουλειάς.

Ορισμένοι θα υποστηρίξουν ότι για το διάστημα που οι εταιρείες αγωνίζονται να επιβιώσουν θα πρέπει να αποφευχθεί το επιπλέον κόστος και οι πρόσθετες ρυθμίσεις. Η δουλειά θα πρέπει να ξαναρχίσει και η ανεργία φέρνει τη δική της απειλή για την υγεία. Χρειάζεται όμως μια ισορροπία και όλοι όσοι ανέλαβαν όλο αυτό το διάστημα μεγαλύτερο μέρος του ρίσκου αξίζουν προσοχής.

Οι ελεύθερες κοινωνίες ανέχονται τους διχασμούς και τις ανισότητες αλλά όχι την αδικία. Όσοι έχουν τη δυνατότητα να θωρακιστούν απέναντι στον ιό έχουν καθήκον απέναντι σε όσους δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα. Η κοινωνική συνοχή των τελευταίων εβδομάδων δεν θα διαρκέσει επ' αόριστον χωρίς μια δίκαιη διευθέτηση που δεν θα φορτώνει τους μεγαλύτερους κινδύνους για την υγεία στους ώμους των ασθενέστερων.

Δημοσίευση στην Αυγή / 04 Μαΐου 2020